JEMIOŁUSZKI

Na ptaki te czekamy zawsze gdy tylko zaczyna się zima. Ich pojawienie się w okolicy wywołuje wśród ptasiarzy poruszenie i mobilizację aby odwiedzić miejsca gdzie żerują.  Gdy tylko jemiołuszki w naszym rejonie się pojawiły,  obserwacja szybko obiegła internet no i wśród ptasiarzy zaczęło  się poruszenie. Od emocji „płonęliśmy cali” a może nawet „dymiliśmy”. Dokładnie tak jak o wyraził w wierszu „Kochajcie jemiołuszki” z Mistrz tekstów z  „Kabaretu Starszych Panów” Jaremi Przybora.^1. Jadących lub idących ulicą gdzie żerowały dziwił widok osób  z aparatami fotograficznymi skierowanym w kierunku jarzębów.    W Polsce nie ma lęgowych jemiołuszek. Jemiołuszki pojawiają się u nas na przełomie października i listopada i pozostają aż do kwietnia. To goście z dalekiej północy. Ich ojczyzną jest północ Europy –  głównie północna  i wschodnia część Finlandii oraz północna Rosja. Co zatem powoduje jesienną migrację i zmusza te piękne ptaki do opuszczenia miejsc lęgowych. Oczywiście nie zimo,  a możliwość zdobycia pożywienia. Podczas srogich zim dalekiej północy, zwłaszcza w latach nieurodzaju jarzębu, pokarmu może brakować. Podczas wędrówek zaglądają również do naszego kraju. Jeśli na danym terenie jemiołuszki znajdą wystarczającą ilość pokarmu, zatrzymują się na dłużej. Głównym ich przysmakiem jest jarzębina, o którą konkurują z miejskimi kosami i stadami migrujących kwiczołów. Zjadają również jagody i owoce głogu, dzikiej róży, kaliny koralowej i jarzębiny czy jarzębu. Zwykle możemy zaobserwować, jak siedzą po kilkanaście na jednej gałęzi i pałaszują jagody. Ich trawienie wspomaga rozrastająca się zimą wątroba.  W warunkach obfitości owoców, jemiołuszki zjadają dwa razy więcej pokarmu, niż same ważą. Połykają jagody  i owoce w całości. Trawienie, w czasie którego soki trawienne rozkładają miąższ i skórkę, odbywa się szybko – trwa ok. 7- 10 minut. Czasem jemiołuszki nadgryzają pączki, rozwijające się liście i kwiaty oraz uszkadzając korę brzozy spijając ich sok. Obserwowałam taką sytuację w marcu – prawdopodobnie nabierały sił do powrotu do miejsc lęgowych.        

A dlaczego polska nazwa tego ptaka to jemiołuszka? Bo związana oczywiście z jemiołą, której owoce odgrywają dużą rolę w zimowej diecie tych ptaków. Ich łacińska nazwa to Bombycilla garrulus. Jak podaje literatura pierwszy człon nazwy to połączenie greckiego słowa bombyx – oznaczającego jedwab oraz łacińskiego cilla czyli ogon. W literaturze można natknąć się na określenie „drozd jedwabny ogon” , „jedwabnik” lub „jedwabniczka” dotyczące właśnie tego gatunku. Przyczyną tych określeń jest miękkie jak jedwab i połyskujące jak ten materiał upierzenie. Drugi człon nazwy łacińskiej – garrulus nawiązuje do łacińskiego określenia gadatliwości.  I to prawda. W naszym regionie i w okresie zimowym nie usłyszymy śpiewu jemiołuszek, ale  z pewnością można ich  usłyszeć ich „hałas” z daleka. Przemieszczając się mniejszymi lub większymi stadkami obwieszczają swoją obecność charakterystycznymi, donośnymi i wibrującymi dźwiękami  jakby dzwoneczki. Jemiołuszki  mają bardzo charakterystyczne, piękne upierzenie. Posiadają zdumiewające ozdoby. To czerwone zakończenia lotek drugiego rzędu.  Wygląda to tak, jakby ktoś nasadził na pióra plastikowe krwistoczerwone rurki,  a są to rogowe płytki. Ich barwa pochodzi od barwników zawartych w owocach.  W głównej mierze dotyczy to samców. Samiczki też mają płytki rogowe, ale zdecydowanie jest ich mniej i są skromniejsze.     Jemiołuszki to ptaki delikatne,  przylatując do nas z tajgi w poszukiwaniu pożywienia nie przyzwyczajone są do zgiełku i ruchy miast. Ich naturalnym środowiskiem są świerkowe i sosnowe bory północy. Spokojna tajga a zgiełk dużych miast to zupełnie inne środowiska. Narażone są na wiele niebezpieczeństw. Często drzewa i krzewy na których żerują są sadzone przy ruchliwych i hałaśliwych trasach. Dlatego apeluję za Mistrzem Jeremim Przyborą:      

^1.https://www.tekstowo.pl/piosenka,irena_kwiatkowska,kochajcie_jemioluszki.html

« ‹ z 2 › »